Klik op de banner om naar de homepage van Dierenkliniek Wilhelminapark in Utrecht te gaan


Konijnen Syfilis

Konijnensyfilis is een besmettelijke ziekte bij konijnen. Het wordt veroorzaakt door een bacterie; de spirocheet Treponema cuniculi. Een spirocheet is een dunne spiraalvormige of kurketrekkervormige gram negatieve bacterie. De Treponema cuniculi komt alleen bij konijnen voor, het is geen zo÷nose en is dus niet besmettelijk voor mensen of andere dieren. Bij de mens veroorzaakt een verwante stam syfilis bij de mens; Treponema palladium.

Symptomen ....
De ziekte begint met roodheid en zwelling van het slijmvlies bij de geslachtsorganen en de anus. In een later stadium ontstaan blaasjes, wonden en korsten in en rondom dit gebied.

Doordat het konijn zich wast en de blinde darm keutels op eet uit de anus kan het zich zelf besmetten en verspreidt de ontsteking zich naar de mond en de neus. Doordat een konijn zich wast met de voorpoten worden ook de oogleden en soms zelfs de voorpoten ge´nfecteerd.

In optima forma is er een ontsteking aan: de geslachtsdelen, de mond, de ogen en de neus ....

We zien echter vaak dat er alleen een ontsteking met korsten aan de mond aanwezig is.

Ontstoken ogen door syfilis bij een konijn

Let op : Een huidontsteking aan de kin is niet altijd syfilis maar ook kan dit door krentenbaard - een bacterie staphylococcus aureus worden veroorzaakt. We beschrijven deze ziekte onderaan deze pagina.

Ook kan het zijn dat alleen de ogen ontstoken zijn.

Ontstoken ogen door syfilis bij een konijn

Alleen een ontstoken, korsterige neus behoort zeker ook tot de mogelijkheden. De ontsteking kan natuurlijk zeer heftig zijn, zie de rechter bovenste foto hieronder.

Een ontsteking aan de neus door konijnen syfilis

Hoe raakt een konijn besmet?
Konijnen syfilis is een geslachtsziekte en door sexueel contact kan de ziekte worden overgedragen. Ook kan een jong konijn bij de geboorte ge´nfecteerd raken als ze worden geboren. Een besmetting wordt minder snel overgebracht door direct contact als de neus en lippen zijn ontstoken. Is Syfilis nu echt zo super besmettelijk: we zien vaak bij een konijnen koppel dat het ene konijn wel een besmetting heeft, maar het andere konijn niet. Dit kan veroorzaakt worden doordat er vaak dragers voorkomen. Deze zijn zelf niet ziek zijn maar kunnen wel de hokgenoten besmetten.

De infectie zit in het slijmvlies en het beperkt zich tot het dier zelf. In de omgeving kan de bacterie niet overleven.

Hoe snel ontstaan de ziekteverschijnselen?
Konijnen syfilis is een zeer besmettelijke ziekte. Normaal is de incubatie tijd (= de tijd tussen besmetting en het ontstaan van de ziekte verschijnselen 3 tot 6 weken en antilichamen kunnen na 8 tot 12 weken ontstaan).

Niet elk besmet konijn zal echter na een paar weken ziekteverschijnselen vertonen. Er zijn vele konijnen die besmet raken maar asymptomatisch blijven. Pas bij stress of ziekte kan de Konijnen syfilis te voorschijn komen en ontstaan er ziekteverschijnselen. Soms treedt dit pas maanden tot jaren na de eerste besmetting. Relatief komt de ziekte vaker voor bij jonge konijnen. We zien bij ons konijnen met syfilis zonder dat ze sexueel contact hebben gehad of zelfs maar een ander konijn in de buurt is geweest in de afgelopen maanden of jaren. Een andere mogelijkheid is dat een konijn besmet is met syfilis en dat er geen ziekteverschijnselen ontstaan, maar dat het konijn wel besmettelijk is voor andere konijnen: dit zijn de zogenaamde symptoomloze dragers.

Komt het vaak voor?
Er wordt gedacht dat tot wel 25% van de konijnen besmet is met syfilis. We zien regelmatig bij ons in de dierenkliniek konijnen met een verdenking van syfilis. Bij fokkers komt het nog meer voor. Als een rammelaar besmet is dan kan hij vele voedsters besmetten. Het grootste probleem ontstaat als de rammelaar een drager is, dan zie je immers geen verschijnselen, maar hij is wel besmettelijk voor andere konijnen.

Diagnose ....
Aan de hand van de symptomen kan een waarschijnlijkheidsdiagnose worden gesteld.

Differentiaal diagnostisch kan er aan een besmetting met myxomatose of mycoplasma worden gedacht.

Als een konijn myxomatose heeft dan zal het heel snel veel zieker worden dan dat dit het geval is bij syfilis. Met syfilis kunnen konijnen wel maanden rondlopen. Langzamerhand wordt de ontsteking steeds heftiger. Bij een besmetting met myxomatose zien we ook niet dat de voorpoten ontstoken raken. Wel zien we dat een konijn steeds erger gezwollen ogen krijgt en dat er snot en benauwdheid ontstaat. Er zijn twee vormen van myxomatose: de klassieke myxomatose waarbij er myxomen (= bulten) op de oren, oogleden of huid van de rug ontstaan en de nieuwe vorm van myxomatose waarbij de oogleden verdikt raken, de neus ontstoken raakt en er snot en benauwdheid ontstaan.

konijnen syfilis of myxomatose als ddx

Bij mycoplasma raken de oogleden en de slijmvliezen bij anus en plasbuis ontstoken. Vaak is de ontsteking dan minder heftig.

In het merendeel van de gevallen zal een dierenarts een behandeling inzetten als er een verdenking is van syfilis. Als het goed is verdwijnen de symptomen binnen korte tijd. Als er extra zekerheid van een juiste diagnose wordt gewenst, bijvoorbeeld bij een eigenaar met meerdere konijnen of een fokker die het zeker wil weten dan kan er naar het E.V.L. in Woerden materiaal worden ingestuurd.

De konijnen hieronder hadden ontstoken ogen. Omdat het konijnen van een opvang waren was het belangrijk om te weten of er myxomatose of syfilis aanwezig was. Het was in het voorjaar, dan is de kans op een infectie met myxomatose klein en de kans dat er syfilis is GROOT. Uit het bloedonderzoek kwam geen Myxomatose naar voren. Wel werd syfilis aangetoond.

konijnen uit een opvang met ontstoken ogen: syfilis of myxomatose als ddx

Bloedonderzoek ....
Met een bloedmonster kunnen IgG antilichamen tegen konijnen syfilis worden aangetoond. Antilichamen worden aangemaakt als het immuun apparaat van het konijn de Treponema opmerkt en erop reageert. Dan kun je zeggen dat het konijn ge´nfecteerd is geweest met de Treponema cuniculi. Echter een vals negatieve test kan ook voorkomen, aangezien antilichamen pas na 8 tot 12 weken ontstaan. Het kan zijn dat er van gepaarde sera gebruik moet worden gemaakt om zekerheid te krijgen of er een infectie was. Gepaarde Sera: het bloedonderzoek wordt na een paar weken herhaald om te zien of er een stijging van de antilichamen is. Op deze manier kun je aantonen of er een infectie is.

Als er geen Syfilis kan worden aangetoond met bloedonderzoek dan kan het wel aanwezig zijn! Als er geen Myxomatose wordt aangetoond dan is de kans zeer klein dat er Myxomatose aanwezig is.

konijnen syfilis kan als negatief getest worden terwijl het er wel is

Een andere mogelijkheid is dat de Treponema cuniculi antigeen direct met een PCR worden aangetoond in bloed en/of afkrabsel van de ontstoken huid. íCR: afkorting van polymerase chain reaction, een methode om DNA in korte tijd vele malen achterelkaar te laten verdubbelen waarna DNA van in dit geval Treponema cuniculi aan te tonen is.
Het hangt ervan af hoe ver een eigenaar wil gaan met diagnostiek, aangezien al deze onderzoeken wel kosten met zich meebrengen.

Als er verdikte oogleden zijn ....
Voordat we gaan behandelen willen we bloed en eventueel een oogswab afnemen om te onderzoeken of er sprake is van konijnen syfilis, myxomatose of mycoplasma. In het bloed kan het laboratorium onderscheid maken tussen de 3 ziektes door het aantonen van antilichamen en de hoogte ervan.

konijnen syfilis kan ontstoken ogen geven

Behandeling ....
We behandelen het besmette konijn met een antibioticum gedurende minstens 4 weken. Een konijn dat met het juiste antibioticum wordt behandeld geneest en is vrij van de Treponema cuniculi - syfilis. Als antibioticum adviseren we om gedurende minstens 4 weken Penicillines of Tetracyclines te geven

NB: geef Penicillines nooit oraal maar altijd met een injectie anders kan er een dysbacteriose van de darmflora ontstaan.

Als er een verdenking is op Mycoplasma dan geven we een extra antibioticum bij de Penicilline (Duplocilline «). Mycoplasma geeft ook verdikte oogleden, neus en geslachtsdelen. Vaak zie je dan ook dat een konijn benauwd is en hoorbaar ademhaalt.

Myxomatose behandeling kijk bij myxomatose.

Als de huidontstoken is, scheren we de haren rondom de ontsteking weg en laten we de ontstoken huid 2x daags insmeren met Terracortril oogzalf «. In deze zalf zit een antibioticum (Tetracycline) en een ontsteking remmend middel (Corticostero´d). De huidontsteking wordt hierdoor afgeremd. Ook laten we een zinkzalf (Sudocrem ) op de huidontsteking smeren.

konijnen syfilis kan een huidontsteking geven, we scheren de huid kaal en laten deze insmeren

konijnen syfilis kan een huidontsteking geven, we scheren de huid kaal en laten deze insmeren

Ook geven we het konijn een pijnstillend en ontstekingsremmend middel een zogenaamde NSAID (Metacam «). Als er slijmvorming is en het konijn benauwd is, dan geven we een slijmoplossende medicijnen (Broomhexine «). Als er een stille darm ontstaat (het konijn eet minder goed of niet meer uitzichzelf en er zijn weinig of kleine keutels) dan geven we naast de Metacam « ook Cisaral «, Laxatract « en dwangvoeding. Als dwangvoeding gebruiken we Juvenile «.

Als er een stille darm ontstaat dan geven we medicijnen en dwangvoeding

Is de ziekte na de behandeling volledig weg?
In het merendeel van de gevallen is de ziekte na 4 weken behandeling volledig verdwenen, het konijn is genezen.

We zien af en toe echter een relaps: het konijn wordt maanden later weer ziek. Hier zijn een aantal redenen voor te bedenken: Het konijn is met een verkeerd antibioticum, of niet lang genoeg behandeld, of het kan opnieuw besmet zijn door een ander konijn. Een konijn is niet immuun voor een herbesmetting als het genezen is.

Van je hokgenoot moet je het maar hebben ....
Een voorbeeld van herbesmetting is het konijn Nijn. Ze was in juli 2014 ziek geworden: verdikte oogleden en slomer. Nijn was genezen nadat ze 4 weken lang penicilline heeft gehad. De verdenking was myxomatose of syfilis. Ze was echter in mei 2014 gevaccineerd tegen myxomatose dus de kans op deze ziekte was klein. In november werd ze weer ziek en was de ontsteking veel heftiger. Met bloedonderzoek werd aangetoond dat ze geen myxomatose had, maar verdacht werd van syfilis. Haar hokgenoot Nala had nergens last van. Met bloedonderzoek werd aangetoond dat Nala besmet was met syfilis, maar geen symptomen van de ziekte had: hij was een drager. Helaas was Nala in juli niet samen met Nijn behandeld met penicilline. Als symptoomloze drager heeft Nala Nijn na een paar maanden weer besmet of herbesmet ! We hebben geprobeerd de met opnieuw penicilline en andere medicijnen om Nijn er door heen te halen. Na 2 maanden bleek de infectie te heftig te zijn en is Nijn ingeslapen.

Het is super belangrijk om alle konijnen te behandelen als er een verdenking van Syfilis is!

konijnen syfilis kan een huidontsteking geven, we scheren de huid kaal en laten deze insmeren

Behandel alle hokgenoten!
We adviseren dan ook om alle hokgenoten te behandelen. Er zijn namelijk konijnen die besmet zijn zonder dat ze symptomen hebben (de dragers) en deze kunnen het konijn dat er gevoelig voor is besmetten en zelfs later nog een keer besmetten !

Samenvattend wat betreft syfilis ....
Als er een ontstoken mond, neus, ogen en/of geslachtsdelen is denk dan een infectie met konijnensyfilis. Gebruik het juiste antibioticum om de zieke konijnen EN HUN HOKGENOTEN te behandelen.

_________________________________________________________________________________

Update 2016: krentenbaard .... Staphylococcus aureus ....
We hebben een aantal keren meegemaakt dat een ontsteking onder de kin als een soort krentenbaard - ringbaard niet reageerde op de penicilline injecties i.c.m. tetracycline zalf. We adviseren om bij dergelijke "ringbaardjes" die meer een ontsteking op de huid is dan aan de huid + slijmvliesovergang zitten om een bacteriŰle kweek en een kweek op gisten (malassezia) in te zetten.

Konijn geen syfilis maar een krentanbaard - staphylococcus aureus infectie

Bij bacteriŰle kweek komt regelmatig als bacterie staphylococcus aureus naar voren. Die is net als bij mensen de oorzaak voor krentenbaard, een hardnekkige bacteriŰle ontsteking die niet zomaar even overgaat. Deze bacterie is vaak niet gevoelig voor penicillines en je moet aan de hand van het antibiogram kijken welk antibioticum je wel moet gebruiken. Ook hier is het zo dat je minstens een maand de antibiotica moet gebruiken waar de bacterie gevoelig voor is.

Konijn geen syfilis maar een krentanbaard - staphylococcus aureus infectie

Willem zijn ontsteking reageerde niet op de penicilline injecties: de bacterie was niet gevoelig hiervoor. Maar de ontsteking reageert goed op de doxycycline orale antibioticum en de zalf.

We adviseren om een bacteriologisch onderzoek en een antibiogram bij het VMDC in Utrecht te laten uitvoeren bij ontstekingen rondom de mond en neus bij het konijn. Met een specifieke vraag om te kijken of er Staphylococcus aureus aanwezig is.

Als er Staphylococcus aureus getest wordt?!
We zoeken "proef" - konijnen om een middel voor mensen genaamd gladskin uit te proberen i.c.m. met antibioticum oraal en zalf. Dit omdat we merken dat een krentenbaard bij konijnen lastig te bestrijden is ondanks dat je denkt met het juiste antibioticum te schieten.

Het valt dus aan te raden als de ontsteking bij konijnen met een syfilis verdenking niet overgaat om de korsten er voorzichtig af te halen en daarna van de ontstoken huid een aantal swabs te nemen om te zien of er niet een andere oorzaak aanwezig is van de ontsteking ....

Bij konijn Swieber was er ook al een paar weken penicilline injecties gegeven, maar er trad geen verbetering op. Soms vinden we ook hele andere bacteriŰn dan een Staphylococcus aureus, in dit geval een klebsiella. Aan de hand van het antibiogram kiezen we dan een antibioticum. We beginnen met doxycycline oraal en zalf.

Konijn geen syfilis maar een krentanbaard - staphylococcus aureus infectie

_________________________________________________________________________________

NB: Er zijn bijna geen geregistreerde diergeneesmiddelen voor konijnen. De hierboven beschreven diergeneesmiddelen zijn geregistreerd voor het gebruik bij de hond of de kat.

Indien we als behandelend dierenarts denken dat er een diergeneeskundige noodzaak aanwezig is dan mogen we via de cascades behorend bij het Diergeneesmiddelenbesluit en de Diergeneesmiddelenregeling gebruik maken van de hierboven beschreven diergeneesmiddelen bij het konijn.

Lees verder over deze cascade volgens EU model ....




We zijn ons ervan bewust dat we met frames werken en dat u mogelijk op een aparte website pagina terecht bent gekomen, maar u kunt zo weer naar ons terug, klik gewoon op 1 van de afbeeldingen hieronder ....

Klik hier naar onze homepage te gaan Klik hier om naar onze tandheelkundige site www.dierengebit.nl te gaan

Klik hier om naar onze bibliotheek te gaan: ideaal om even snel openingstijden en spreekuurtijden te vinden Klik hier naar onze youtube pagina te gaan

Klik hier om naar onze facebook pagina te gaan