Klik op de banner om naar de homepage van Dierenkliniek Wilhelminapark in Utrecht te gaan

Chronisch nierfalen kat
Chronische Nierproblemen bij oudere katten

Nierproblemen bij katten kunnen we indelen in:

AKI of acute nierproblemen:
Deze zijn omkeerbaar en de nierwaardes zijn weer goed na een behandeling.

CNZ of Chronische Nier Ziekte:
Deze zijn onomkeerbaar en de nierproblemen blijven bestaan ook na een behandeling. De behandeling van deze CNZ zal levenslang zijn en deze gaan we op deze pagina behandelen.

De AKI of acute nierproblemen behandelen we op een andere pagina: lees verder over AKI's ....

Een veel voorkomende ziekte bij de oudere kat is chronisch nierfalen. Dit wordt ook wel CNZ of Chronische Nier Ziekte genoemd. Wat de oorzaak is van het nierprobleem is meestal niet meer te achterhalen. Omdat de nieren een enorme reservecapaciteit hebben, ontstaan pas klachten als een groot percentage van de nierfunctie verloren is. Door ontstekingsreactie in de nieren ontstaat er bindweefsel en dit zal de nieren doen samentrekken, verschrompelen. Er wordt ook wel van een schrompelnier of CIN (= Chronische InterstitiŽle Nefritis) gesproken bij chronisch nierfalen.

Een gezonde nier en een schrompelnier
    Hoe kunnen we een kat met nierfalen vinden?
    Er zijn diverse symptomen dat we als dierenarts een aanwijzing krijgen dat een kat last heeft van nierproblemen, een paar voorbeelden zijn:
  • verminderde eetlust doordat het lichaam zichzelf vergiftigt. Maagzweren (= ulcera) ontstaan in het maagslijmvlies.
  • vermageren doordat er minder eetlust aanwezig is en de kat eiwit verliest via de nieren.
  • meer drinken en plassen ten gevolge van vochtverlies via de nieren, de werking is minder geworden.
  • uit de bek stinken doordat afvalstoffen via het speeksel uitgescheiden worden. Zweren (= ulcera) ontstaan in het slijmvlies van de mond.
  • uitdroging ondanks dat hij of zij veel drinkt. Dit kun je testen door de "turgor" te bepalen. Als je de huid optrekt en deze loslaat dan blijft de huid in een plooi staan. Als dit gebeurt dan is de kat uitgedroogd.
  • overgeven en/of diarree doordat het lichaam zichzelf vergiftigt. Normaal worden deze giftige stoffen door de nieren uitgescheiden.
  • lusteloosheid en zwakte door uitdroging en minder rode bloedcelaanmaak door de nieren. Of door een verhoogde bloeddruk of doordat er giftige stoffen zoals ureum zich stapelen in het bloed.
  • slechte vacht door zich niet meer verzorgen.
  • stram lopen door spierzwakte en sufheid

Het is niet normaal als een kat meer drinkt dan vroeger,
het is juist normaal als je je kat bijna nooit ziet drinken.

Hoe kunnen we aantonen dat er nierproblemen zijn?

SG urine daalt onder 1.035 bij 50 - 60% verlies nierweefsel
Een van de eerste tekenen van een nierprobleem is als een kat meer gaat drinken en plassen. De nieren kunnen de urine niet meer zo goed concentreren. Het SG of soortelijk gewicht van de urine kunnen we als dierenarts nakijken. Normaal is er een SG van 1.035 - 1.050. Als het SG onder de 1.035 is dan kan dit wijzen op een nierprobleem. Als 50-60% van het functionele nierweefsel weg is dan kan het SG van de urine la lager dan 1.035 worden!

Creatinine in het bloed stijgt boven 140 bij 70 - 80% verlies nierweefsel
Pas als het met bloedonderzoek wordt aangetoond dat het creatinine boven de 140 stijgt dan kunnen we zeggen dat er een nierprobleem is. Deze kan nog omkeerbaar zijn. Pas na 2-3 maanden na de ingezette behandeling en er is geen daling kunnen we van een chronisch nierprobleem spreken.

Nierfalen ontstaat geleidelijk en neemt meestal een aantal weken tot maanden in beslag waarbij de eigenaar bepaalde klachten gaan opvallen.

Wanneer uw kat een of meerdere klachten heeft is het verstandig uw kat door een dierenarts na te laten kijken. Deze kan de kat onderzoeken en indien nodig aanvullend onderzoek doen. Meestal zijn er meerdere onderzoeken nodig om een goed beeld te krijgen van de ernst van het nierfalen en de prognose.

Diagnose van chronisch nierfalen bij de kat
We spreken pas van CNZ of chronisch nierfalen als bij herhaling (gedurende 2-3 maanden) is vastgesteld dat er een nierprobleem is. Als het nierprobleem zich hersteld dan was er sprake van een AKI of acuut nierfalen (zie de pagina over AKI's). Pas als het nierprobleem blijft en het proces is onomkeerbaar dan spreken we van een CNZ of chronisch nierfalen.

Het onderzoek van een oudere kat die verdacht is van nierfalen omvat een aantal punten:

Lichamelijk onderzoek:
Allereerst wordt een lichamelijk onderzoek uitgevoerd waarbij we met name kijken naar het gewicht, de vachtconditie, de turgor, de slijmvliezen en de hartfrequentie.

Urineonderzoek
Een belangrijk onderdeel van het onderzoek is het urineonderzoek waarbij naar een aantal punten wordt gekeken.

  • De urine van een kat met nierfalen heeft meestal een laag soortelijk gewicht (lager dan 1.015 normaal is 1.035-1.050) en is dus te waterig.

    De eiwit-kreatinine ratio bij deze kat is te hoog, de maximale waarde is 0,2 (vroeger was dit 0,4)

  • Bij nierfalen kan er zoveel nierschade zijn dat er eiwit in de urine komt doordat de nieren eiwitmoleculen doorlaten terwijl ze dit normaal gesproken niet doen (te vergelijken met een kapot theezeefje) De hoeveelheid eiwit in de urine kan in een laboratorium bepaald worden en is een indicatie voor de ernst van het nierfalen. Hoe hoger de hoeveelheid eiwit in de urine hoe ernstiger het nierfalen. Eiwit in de urine verergert het nierfalen en daardoor is het dus erg belangrijk om dit regelmatig te controleren.
  • Bacteriologisch onderzoek van de urine. Omdat nierfalen vaak gepaard gaat met een urineweginfectie is het belangrijk om een bacteriologisch onderzoek van de urine te laten doen. Opvallend is dat katten van zo'n urineweginfectie meestal geen klachten hebben. Het is belangrijk om een bacteriŽle infectie te behandelen om verergering van het nierfalen te voorkomen.

    Ook bij een terugslag of verergering van een nierprobleem, moet er aan een bacteriologische blaas/nierinfectie worden gedacht.

Bloedonderzoek
Hierna wordt bloed afgenomen van de kat. Door middel van bloedonderzoek kan iets gezegd worden over de nierfunctie. Omdat er door de verminderde nierfunctie allerlei andere problemen kunnen ontstaan is het belangrijk om ook hier naar te kijken. Een kat die verdacht is van een nierprobleem krijgt daarom een uitgebreide check waarbij wordt gekeken naar ureum, creatinine, natrium, kalium, fosfaat, calcium en de hematocriet (= percentage van de rode bloedcellen)

Bloeddrukmeting:
Als laatste onderdeel van het onderzoek wordt de bloeddruk gemeten.

De bloeddruk wordt gemeten, deze dient onder de 160 mmHG te zijn

Een kat met nierfalen heeft een grotere kans op hypertensie (hoge bloeddruk). De reden hiervan is onduidelijk. Een hoge bloeddruk kan de oorzaak zijn van het nierfalen maar een kat met nierfalen kan ook een hoge bloeddruk ontwikkelen. Daarom is het belangrijk om de bloeddruk regelmatig te blijven controleren. Wanneer een kat een hoge bloeddruk heeft, is het dus belangrijk om dit te behandelen om verergering van het nierfalen te voorkomen.

Meestal merkt de eigenaar niet veel van de hoge bloeddruk. Pas in een laat stadium, wanneer er al veel schade is, komen er klachten zoals oogklachten: bloedingen in het netvlies of blindheid, neurologische verschijnselen: sufheid en depressie of een dronkenmangang of wankel lopen. Ook kunnen nier- en hartproblemen ontstaan.

Indien een kat plotseling blind wordt moet je aan een bloeding achter het netvlies denken, dit ontstaat door een te hoge bloeddruk

Therapie van nierfalen bij de kat

Als een kat met een nierprobleem wordt gediagnosticeerd, dan wordt deze behandeld. Als er een AKI is kan deze met een behandeling worden genezen. Als er na 2-3 maanden nog een nierprobleem is dan spreken we van CNZ of een chronisch nierprobleeem. De kat met chronisch nierfalen is voor de rest van zijn/haar leven nierpatiŽnt. Helaas is nierfalen niet te genezen en de behandeling van een nierpatiŽnt berust vooral op het voorkomen van verergering van het nierfalen. Daarbij voelen veel katten met nierfalen zich een stuk beter als we een deel van de klachten kunnen verminderen. De kwaliteit van leven wordt dus verbeterd.

Ernstig nierfalen: de kat eet niet meer en is apathisch
Indien de kat ernstige nierproblemen heeft dan nemen we de kat gedurende 3 a 4 dagen op in onze kliniek. In onze intensive care wordt de kat aan het infuus gelegd. Door de dialyse (= infuus) worden de slechte stoffen uit het lichaam gespoeld.

Een kat wordt aan het infuus gelegd in onze opname

Ook kunnen we dan dagelijks met bloedcontroles nakijken hoe de tekorten in het lichaam aangevuld kunnen worden. Onze assistentes zullen de kat optimaal behandelen zodat het aan het eten komt.

We leggen katten aan een infuuspomp

    Tijdens deze dagen in de opname zorgen we door de behandeling dat we de kat:
  • Leggen we de katten aan een infuus met een gecontroleerde infuus snelheid door een infuuspomp om de slechte stoffen (eiwitten) uit het bloed te spoelen.
  • minder misselijk te maken met medicijnen.
  • de eetlust stimuleren met medicijnen en een paar keer per dag dwangvoeren.
  • nierdieet = laag eiwit gehalte voer geven: voorkomen dat de nieren door eiwitten in het bloed belast worden. Dit zou het mooiste zijn, maar we willen dat de kat eet.
    Het belangrijkste is dat de kat aan het eten komt en energie binnen krijgt, nierdieet eten is op dit moment niet het belangrijkste! We geven diverse soorten voer om te zien wat de kat lekker vindt en wil eten.
    Eigenlijk willen we nu zelfs liever geen nierdieet geven, dan zou de kat dit eventueel als het naar huis gaat met ons associŽren en niet willen eten.
  • kalium tekort aanvullen door middel van injecties en een speciaal infuus, aangevuld met orale medicijnen.
  • te hoog fosfaat in het bloed verminderen door poeder of als er ook laag calcium is met vloeistof.
  • De veel te hoge bloeddruk verlagen we met bloeddruk verlagende medicijnen.
  • bloedarmoede afremmen door een anabole steroÔde injectie.
  • ACE-remmers (Fortekor / Benakor) of ARB's = Angiotensine Receptor Blokkers (Semintra) moet je op dit moment niet geven!
    Als de kat niet stabiel is: uit zichzelf is en geen infuus meer nodig heeft dan kun je ace-remmers of ARB's geven. Echter in dit stadium werken deze medicijnen averechts! De kat leeft bij gratie god dat de nieren de bloeddruk en de doorbloeding in de nieren hoog kunnen houden Op dit moment hebben de nieren een optimaal werkend RAAS systeem nodig, deze moet op dit moment niet worden afgeremd. Als je nu deze medicijnen geeft zal de nierwerking sneller achteruit gaan. Je kunt dit soort middelen pas kunnen gebruiken als de kat een stabiel nierprobleem heeft.
  • We voorkomen dat het infuus niet goed doorloopt met een speciale onderarmpspalk.

Een speciale prothese voorkomt dat de kat aan het infuus komt en zorgt dat het infuus blijft lopen

Als blijkt dat de behandeling aanslaat, we kunnen dit zien aan de bloedwaardes en hoe uw kat zich voelt. Als het nierprobleem stabiel is: de ontsteking is over, de kat eet weer uit zichzelf en voelt zich lekkerder. Pas dan kan uw kat naar huis met het speciale nierdieet en medicijnen om de nieren te ondersteunen. Ook kunnen we dan aan de hand van een urine- en bloedonderzoek onderzoeken of er sprake is van een meer of minder ernstig nierfalen.

Slaat de behandeling altijd aan?
Helaas kan het zijn dat een nierpatiŽnt zo slecht is dat het infuus geen verbetering oplevert. We monitoren de kat gedurende de dagen in onze opname. Indien het uitzicht hopeloos is of de prognose slecht dan zullen we dit met u doornemen en is er helaas een advies voor euthanasie, omdat het dierlijden wordt.

Stabiel nierprobleem:
de kat eet zelf en is attent en actief

Als uw kat voldoende opgeknapt is na het infuus of uw kat is nog niet zo slecht dat we een infuustherapie adviseren dan kunnen we het thuis met speciaal nierdieet en medicijnen behandelen. De stabiele nierprobleeem. behandeling bestaat uit een aantal punten:

Meer laten drinken.
Een kat met nierfalen drinkt vaak wat meer dan anders maar om uitdroging te voorkomen en de nierdoorbloeding te verbeteren moeten we ze stimuleren om nog meer te drinken.

Een kat kan op een aantal manieren gestimuleerd worden tot meer drinken

  • door stromend water aan te bieden (bijv. door drinkfonteintjes)
  • door blikvoer met extra water te geven
  • door de brokken te wellen in water

    Eetlust stimuleren
    Katten met nierfalen hebben vaak een verminderde eetlust door:

  • Een verhoogd stikstof gehalte in het bloed.
  • Bloedingen in de maag en de darmen uit de maagzweren
  • Misselijk en braken door uremie (bloedvergiftiging)
  • Constipatie (moeilijk poepen) door uitdroging

    Hoe kunnen we katten stimuleren om meer te eten?

  • Voeding verwarmen. Katten vinden dit vaak lekkerder
  • Maagzuurremmers zijn goed tegen de maagproblemen (de maagzweren of ulcera in de maag)
  • Tegen de misselijkheid kan een antibraakmiddel gegeven worden.
  • Laxeermiddelen (Laxatract) kunnen gegeven worden i.v.m. de constipatie.
  • Om de opname van vooral ureum tegen te gaan geven we ook juist Laxatract, dit zal het ureum in de darmen binden, zodat het niet opgenomen kan worden in het bloed.
  • De eetlust kan verhoogd worden met medicijnen.

    Speciaal nierdieet
    Om te zorgen dat er minder gifstoffen worden geproduceerd in het lichaam is het advies om een dieet te geven dat eiwitarm is en een laag fosfaatgehalte heeft. We adviseren het nierdieet K/D * van Hill's Pet Nutrition. Bewezen is dat katten die een nierdieet krijgen langer leven en de kwaliteit van leven verbeterd wordt.
    NB: het allerbelangrijkste is dat de kat aan het eten blijft, als er gesmokkeld moet worden met een ander voer dan een nierdieet is dat in dit stadium niet erg, nierdieet is van belang voor de lange termijn en niet op dit moment het allerbelangrijkste!

    Als de kat het nierdieet eet is dat natuurlijk wel te verkiezen boven seniorvoeding of nog minder te adviseren gewoon voer.

    ACE-remmers of ARB's
    ACE-remmers (Fortekor / Benakor) of ARB's of Angiotensine Receptor Blokkers (Semintra) geven we pas als er gebleken is na 2-3 maanden dat het probleem chronisch is geworden. Als je pas een nierprobleem hebt gediagnosticeerd of er is met een paar dagen behandeling en infuus een stabiel nierprobleem gevormd dan is er nog geen sprake van een CNZ of chronisch nierprobleem. In dit geval kan het geven van deze medicijnen het wankele evenwicht in de nieren juist achteruit doen gaan!

    Fosfaatremmers
    Katten met nierfalen kunnen een verhoogd gehalte aan fosfaat in het bloed hebben. Omdat dit schadelijk is voor de nieren en de maag moet dit behandeld worden. Met nierdieet wordt de opname van fosfaat al beperkt maar het kan nodig zijn om extra fosfaatremmers toe te dienen. Dit is meestal in de vorm van een poeder of als er ook een tekort aan calcium is een vloeistof dat dagelijks door het eten gegeven moet worden.

    Een kat met kalium tekort heeft ene typische houding: de kop wordt naar beneden gebogen Kalium suppletie
    Katten met nierfalen hebben vaak een tekort aan kalium in het bloed waardoor de kat zich sloom voelt en vaak slecht eet. Een nierdieet is daarom ook juist fosfaat sparend.
    Een kat met kalium tekort is wat slomer en slapper en een kat met een sterk kalium tekort heeft een typische houding: het is extreem sloom en zit met een naar beneden gebogen kop.
    Bekend dat een tekort aan kalium een verslechtering van de nierfunctie geeft. Het is daarom belangrijk om regelmatig kalium te controleren en zo nodig te behandelen met medicijnen. We geven hiervoor tabletten, poeder of korrels

    Anabole steroÔden
    Katten met nierfalen kunnen door allerlei oorzaken bloedarmoede ontwikkelen. Het is belangrijk om dit regelmatig te controleren en zo nodig te behandelen met een anabole steroÔde injectie.

    Bloedruk verlagende middelen
    Omdat nierfalen hypertensie kan geven en omdat een hoge bloeddruk het nierfalen verergert is het belangrijk om de bloeddruk regelmatig te controleren en indien nodig te behandelen. We geven hiervoor medicijnen die de bloeddruk verlagen. De bloeddruk moet in het begin op regelmatige basis worden gecontroleerd.

    In dit geval een bloeddruk meting bij een kat met een HDO, we gebruiken de MD Pro aangesloten aan een computer

    Controles op regelmatige basis

    Nadat de kat een stabiel nierprobleem heeft en wordt behandeld met voer en medicijnen. Dan zal het door ons in het begin op regelmatige basis moeten worden gecontroleerd: na 1-2 weken, dan na 2-4 weken en dan na 1 maand. We controleren hoe het gaat, hoe de eetlust is, wegen de kat en meten de bloeddruk. Ook voeren we een urine- en bloedonderzoek uit: eventuele tekorten worden aan de hand van de uitkomsten aangepast in de medicijn gift.

    Pas als blijkt dat na 1-2 maanden er nog steeds een nierprobleem is dan wordt deze als CNZ of chronisch nierprobleem gekwalificeerd!
    De kat kan dan worden ingedeeld in een gradatie van nierfalen (stadium 1 t/m stadium 4).

    Als u meer wilt lezen over IRIS en het scorings systeem ....

    Aan de hand van het IRIS systeem wordt het nierfalen gekwalificeerd

    Regelmatige controles zijn erg belangrijk om uw kat klachtenvrij te houden en eventuele complicaties of achteruitgang snel te ontdekken. We laten in onze kliniek laten de nierpatiŽnten regelmatig op controle komen. Bespreken hoe het gaat met de kat, meten de bloeddruk en er zal opnieuw bloed worden afgenomen. Ook controleren we de urine. Als blijkt dat het goed gaat met de kat dan vinden de volgende controles minder regelmatig plaats.

    Cave: af en toe zie je ene sterke terugval:
    Af en toe zie je een sterke terugval in de conditie en het gedrag van een chronische nierpatient. Let op: dit wordt vaak veroorzaakt door een bacteriŽle infectie, die vanuit de blaas naar de nieren slaat. De urine is minder geconcentreerd en er kunnen makkelijker dan normaal bacteriŽn in komen en zich vermenigvuldigen. Als er dus opeens een CNZ kat opeens slechter gaat kom dan langs voor controle!

    Zie bovenstaande alinea: Wanneer de eigenaar zich zorgen maakt of de gezondheid van de kat gaat achteruit dan controleren we de kat uiteraard eerder.

    Het IRIS systeem gebruikt de hoogte van het creatinine in het bloed, maar ook de eiwit uitscheiding in de urine (proteÔnurie) en de bloeddruk om het nierfalen verder te kwalificeren.

    Aan de hand van het IRIS systeem wordt het nierfalen gekwalificeerd

    Bij een CNZ kat gebruiken we pas ACE-remmers of ARB's: eiwit sparende medicijnen
    We zetten pas de ACE-remmers (Fortekor / Benakor) of ARB's of Angiotensine Receptor Blokkers (Semintra) in als er na 2-3 maanden een CNZ of chronisch nierfalen aangetoond is. Deze medicijnen verlagen de bloeddruk in de nier bloedvaten waardoor de nieren minder doorbloed en belast worden, ook zullen ze zo het eiwitverlies via de nieren verminderen. Het verergeren van het verlies aan nierweefsel wordt zo op langere termijn geremd. De katten voelen zich beter door het gebruik van deze medicijen.

    Onze voorkeur gaat uit naar het gebruik van ARB's boven ACE-remmers.
    Wij gebruiken liever ARB's dan ACE-remmers: bij beiden medicijn groepen wordt de lokale bloeddruk in de nieren wordt, echter het RAAS systeem in de nieren vindt bij ACE-remmers een omweg en doet de werking van deze medicijnen te niet. Bij de ARB's is dit niet het geval en zal ook op langere termijn de werking aanwezig blijven.

    Voor beide soorten medicijnen geldt dat als er een terugslag is en de kat voelt zich niet lekker en eet minder of niet dan moeten deze medicijnen niet worden gegeven. Ze zijn van belang voor de lang termijn en lossen niet een accut nierprobleem op, ze zullen juist averechts werken als er een verminderde nierdoorbloeding is.

    Deze pagina ging over CNZ of chronische nierproblemen:

    Als je over AKI's of acute nierproblemen wilt lezen: lees verder over AKI's ....

    Mocht u naar aanleiding van deze pagina nog vragen hebben dan kunt u altijd per email contact met ons opnemen.




  • Klik hier naar onze homepage te gaan Klik hier om naar onze tandheelkundige site www.dierengebit.nl te gaan

    Klik hier om naar onze bibliotheek te gaan, ideaal om even snel informatie te vinden Klik hier naar onze youtube pagina te gaan

    Klik hier om naar onze facebook pagina te gaan